Serbšćina we wučbje

K wobknježenju a nałožowanju rěče słuša tež pisanje a čitanje, štož maćernorěčne dźěći, dźěći z WITAJ-skupinow a přidružnicy w zakładnej šuli wuknu – a to němsce runje tak kaž serbsce.
Zakładna myslička je jednora: čim intensiwniši, dlěši a wobstajniši je kontakt k jednej rěči, ćim wjetše su zamóžnosće, so w tutej rěči zwuraznić. Tohodla je wažne a rozsudne, zo šulerjo w šuli přewažnje serbsce rěča – nic jenož w rěčnych předmjetach, ale cyły dźeń.
Móžnosć k tomu skići koncept 2plus, po kotrymž wuwučuje so w Sakskej na 9 zakładnych šulach, 6 wyšich šulach a jednym gymnaziju.

Koncept 2plus
Po tutym koncepće wuwučuje so w Sakskej na serbskich šulach. „2“ steji za dwě rěči – serbšćinu a němčinu –, „plus“ za dalše cuze rěče.
W serbsko-němskim šulskim wobswěće a z nawuknjenjom dalšich rěčow nazhonja šulerjo hižo w šuli zhromadnosć a wšelakorosć kulturow a kak so tute wšědny dźeń mjez sobu wobwliwuja. Tole spěchuje zahe tolerancu, česćownosć a skedźbnosć napřećo druhim.

Dwě rěči – hač k abiturje

Šulerjo pohibuja so w šuli w awtentiskim serbskorěčnym rumje: Tomu přinošuja fachowa wučba, cyłodnjowske poskitki, projekty a zarjadowanja.
Na serbskich wyšich šulach a na gymnaziju so z tutym konceptom pokročuje. Wučba wostanje dale dwurěčna a wobswět šulerjow do dalokeje měry serbski. Wučbne plany a kubłanske zaměry wostanu samsne, kaž na wšitkich druhich zjawnych šulach. Wotzamknjenja su identiske.
To wosebite: Sakscy šulerjo smědźa swoje pruwowanske nastawki w 10. lětniku w němčinje abo serbšćinje pisać. Nimo toho je serbšćina oficialny pruwowanski předmjet za abituru.

Durje k serbskim šulam su kóždemu dźěsću wotewrjene

Naš zaměr je, telko dźěćom a młodostnym kaž móžno přistup k serbskim šulam zmóžnić. Šěroko rozpřestrěty sydlenski rum žada sej při tym wot staršich a šulerjow zdźěla wulku zwólniwosć, daloke puće na so wzać.
Mjeztym zo mamy zakładne šule hišće w dosahacej měrje w bliskosći bydlenskich městnow, je jenički serbski gymnazij Sakskeje w Budyšinje. Z tuteje přičiny bu internat zarjadowany, kotryž skići šulerjam wot 5. hač do 12. lětnika nachwilne doma w serbskorěčnej atmosferje.

Posrědkowanje serbšćiny w šulach Swobodneho stata Sakska

Wotpowědnje § 2 Sakskeho šulskeho zakonja poskićuje so serbšćina w šulach serbskeho sydlenskeho ruma

  • jako wuwučowanska rěč (w statusu maćeršćina resp. druha rěč) a / abo
  • jako wuwučowanski srědk (w statusu cuza rěč).

We wšitkich sakskich šulach maja so zakładne znajomosće wo stawiznach a kulturje Serbow posrědkować.

Najwuspěšnišo posrědkuje so serbšćina na šulach, kotrež po koncepće 2plus dźěłaja.

Po koncepće 2plus wotměwa so šulske žiwjenje we wšěch šulskich družinach přewažnje serbsce, zo bychu so šulerjam hižo w šuli optimalne móžnosće nałožowanja serbskeje rěče skićeli.
Šule, kotrež po tutym koncepće dźěłaja, su wšitkim dźěćom wotewrjene, kotrychž starši sej wopyt tutoho kubłanišća přeja a so z wotpowědnymi zaměrami identifikuja.
Zhońće wjace wo tym, kak je wučba na šulsku družinu přesahowacych dwurěčnje serbsko-němskich šulach po koncepće 2plus organizowana.

PDF: Konzept 2plus

We wobłuku zakładneje šule je so koncept 2plus ze šulskim lětom 2001/2002 na serbskich zakładnych šulach w Budyšinje, Chrósćicach, Pančicach-Kukowje, Radworju, Ralbicach a Worklecach zawjedł.
Na zakładnymaj šulomaj w Slepom a Wojerecach dźěłaja w kóždym lětniku jednotliwe skupiny resp. rjadownje po mjenowanym koncepće.

Koncept 2plus w zakładnej šuli
Alfabetizowanje šulerjow w zakładnej šuli wotměwa so při tutym koncepće w zasadźe w maćeršćinje, při čimž starši sami rozsudźa, hač alfabetizuja so jich dźěći serbsce abo němsce. Alfabetizowanje w druhej rěči wotměwa so paralelnje, tak zo šulerjo wobaj alfabetaj hłownje w běhu 1. lětnika nawuknu.
Předmjety serbšćina, němčina a wěcna wučba so jako maćernorěčna wučba w serbšćinje resp. w němčinje w formje skupinskeje wučby podawaja. Kóžda šula rjaduje w swójskej pedagogiskej zamołwitosći, kak so konkretne rozdźělenje wučbnych hodźin w serbšćinje / w němčinje realizuje. Maćernorěčni serbscy šulerjo wuwučuja so tež w dalšich předmjetach serbsce, wšitkim dalšim šulerjam posrědkuje so tuta wučba bilingualnje.

Na zakładnymaj šulomaj w Barće a Kulowje realizujetej so wosebitej šulskej projektaj k profilowanju šule z wusměrjenjom na přiměrjenje ke konceptej 2plus.

We wobłuku wyšeje šule a gymnazija dźěłaja serbske wyše šule Budyšin, Radwor, Ralbicy a Worklecy kaž tež Serbski gymnazij Budyšin po koncepće 2plus.

Koncept 2plus we wobłuku wyšeje šule a gymnazija
Po tutym koncepće wuwučuje so na serbskich wyšich šulach a na serbskim gymnaziju nimo wučby serbšćiny w dalšich třoch předmjetach serbsce. W dalšich wuzwolenych předmjetach podawa so wučba w modulach bilingualnje. Wo kotre předmjety so při tym jedna, rozsudźi kóžda šula w swójskej pedagogiskej zamołwitosći.

Serbšćina jako cuzorěčna wučba

Na wšelakich zakładnych a wyšich šulach kaž tež na dwěmaj gymnazijomaj serbskeho sydlenskeho ruma Sakskeje poskićuje so serbšćina jako cuza rěč.
Na šulach ze serbšćinu w statusu cuzeje rěče wuwučuje so w 1. lětniku jedna hodźina serbšćiny, wot 2. do 4. lětnika su to tři hodźiny serbšćiny.

  • kontakty k sakskim šulam z wučbu serbšćiny
  • kontakty k hortam ze serbskorěčnym poskitkom