Serbskorěcne wótkubłanje w źiśownjach

 

W dogromady 38 źiśownjach Górneje a Dolneje Łužyce wobstaraju se źiśi w serbskej rěcy. Toś te źiśownje maju 21 wšakorakich nosarjow; angažěruju se komunalne nosarje rowno tak ako liche nosarje Pomocy za młodostne.

Pśeglědy:

Rěcny centrum WITAJ pśewóźujo, pódpěrujo a propagěrujo serbskorěcne wótkubłanje a kubłanje w źiśownjach. To se realizěrujo mjazy drugim pśez:

Za wětšy źěl póchadaju źiśi, kótarež se w źiśownjach Górneje a Dolneje Łužyce w górnoserbskej abo dolnoserbskej rěcy wobstaraju, z nimskorěcnych familijow. W stronach mjazy Wotrowom, Radworjom a Kulowom w Górnej Łužycy někak połojca źiśi w źiśownjach wobkněžyjo serbsku rěc w maminorěcnej kwaliśe.

W Górnej Łužycy se wobstaraju źiśi w serbskich kupkach pśisamem jano wót serbskich maminorěcnych wótkubłarkow. Wótkubłarki w Dolnej Łužycy a zdźěla teke wokoło Slěpego su se serbske rěcne znaśa w intensiwnych rěcnych kursach pśiswójli.

 
Pósrědnjenje serbskeje rěcy w jadnotliwych źiśownjach rozeznawa se pó metoźe, wobšyrnosći a intensiwnosći.
 
 
Metody a formy serbskorěcnego wótkubłanja w źiśownin 

Model pórucenjow

Źiśam z nimskorěcnych familijow pórucujo se tyźeński poł góźiny serbskorěcne wopśimjeśa – wóni wopóznawaju se ze serbskimi nałogami a nawuknu jadnotliwe serbske słowa, spiwy a reje.
 
→ źiśowni w Brětni, Budyšynje a we Wuricach

Źiśam, kenž w šuli serbski wuknu, pomaga pśi (serbskorěcnych) domacnych nadawkach w horśe serbska wótkubłarka. W tych źiśownjach woplěwa se teke serbska kultura.

→ źiśownje resp. hort w Slěpem, Trjebinje a Wórjejcach
 

Bilingualne pósrědnjenje rěcy

Wótkubłarka powěda ze wšyknymi źiśimi wobej rěcy – serbsku a nimsku. Pśi tom rozsuźijo źiśownja abo wótkubłarka wó wobšyrnosći wótpowědneje nałožowaneje rěcy. Rozměśe serbskeje rěcy se z pomocu mimiki, gestiki a pedagogiskich materialijow pódpěrujo, zdźěla pśez pśestajenje serbšćiny do nimšćiny.

 
→ źiśownje w Brětni, Budyšynje, Njebjelčicach, Pančicach-Kukowje, Radworju, Worklecach, Sulšecach, Kulowje
 

Metoda imersije – model WITAJ

To jo nejintensiwnjejša forma pósrědnjenja rěcy. Cełkowny wšedny źeń w źiśowni wugótujo wótkubłarka mimo wuwześa w serbskej rěcy – a to pak we wšyknych kupkach źiśownje (dopołnja imersija) abo jano w jadnotliwych kupkach (warianty parcielneje imersije). Zasadnje płaśi princip „jadna wósoba – jadna rěc“, rěc se w kontakśe ze źiśimi njewuměnja. Se wě, až se wšykne wopśimjeśa bramborskego a sakskego kubłańskego plana dopołniju – wšak w serbskej rěcy.

Wótkubłarki ga kśě, až źiśi, kenž za nejžwětšy źěl póchadaju z nimskorěcnych familijow, serbsku rěc bźez pśestajenja do nimšćiny rozměju. Togodla wědobnje nałožuju jadnoru rěc a cesto wóspjetuju, teke z drugimi słowami. To, což gronje, wuzwiguju z mimiku a gestiku. Rytmus w źiśowni se wšednje wóspjetujo a WITAJ-kupki su za wětšy źěl pó starstwje měšane. To jo dobre wuměnjenje za źiśi, kenž nowe do kupki pśidu, aby se do imersiwnego wótkubłanja w cuzej rěcy namakali.

Pó wěcejlětnem wótkubłanju a kubłanju we WITAJ-kupce źiśi swóju serbski powědajucu wótkubłarku dosć derje rozměju a mógu słowa, słowne kupki a wobroty pšawje nałožowaś.

Krotki film k projektoju namakajośo how: WITAJ-film

dopołna imersija:
→ źiśownje w Chóśebuzu, Chrosćicach, Němcach, Malešecach, Wotrowje, Ralbicach, Rownem, Žylowje
parcielna imersija:
→ źiśownje w Budyšynje, Bukecach, Bórkowach (Błota), Carnem Chołmcu, (Ćisku), Horach, Hochozy, Janšojcach, Kulowje, Myšecach, Njeswačidle, Nowej Niwje, Nowem měsće, Pančicach-Kukowje, Radworju, Rakecach, Strjažowje, Wětošowje

 

Kazniske zwiski

 Serbskorěcne wótkubłanje w źiśownjach a jogo specifiske spěchowanje stej kazniski zapisanej

 
Dalšne informacije

Dalšne informacije wó dwójorěcnem wótkubłanju w źiśownjach – glej pód